Rutte nieuwe Wiegel of Bolkestein?
De VVD is nooit een partij geweest met een strakke organisatie. Er is altijd veel ruimte geweest voor de invloed van persoonlijkheden, die vaak belangrijker bleken dan functies in de partij. Een sterke man in de partij wist de gelederen gesloten te houden, maar de zwakkere broeders hadden maar al te vaak te kampen met lastige partijbaronnen en andere invloedrijke liberalen die zich te pas te vooral te onpas met de koers van de VVD bemoeiden.
De VVD lijkt niet zonder een sterke persoonlijkheid aan het roer te kunnen. De beste verkiezingsuitslagen werden geboekt onder leiding van mannen als Wiegel en Bolkestein, die de partij onder zich verenigden. Uiteraard versterkten de goede verkiezingsuitslagen hun positie en de eenheid in de partij verder. Sinds Bolkesteins vertrek naar Brussel ging het mis met de VVD.
Dijkstal werd gewogen en te licht bevonden. Zalm is een uitstekende minister, maar ongeschikt voor de positie van partijleider en ook de flamboyante Van Aartsen bracht niet wat er van hem verwacht werd en legde het fractievoorzitterschap neer na de tegenvallende uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen eerder dit jaar. Zowel hij als Zalm stappen dit najaar uit de politiek. Dat het qua leiderschap niet goed zat binnen de VVD bleek wel uit het halfzachte compromis dat vorig jaar op het partijcongres werd gesloten: Van Aartsen mocht zich slechts ‘aanvoerder’ noemen, Zalm bleef als vice-premier partijleider, al werd er van hem al sinds zijn toetreden tot Balkenende II niets meer vernomen dat erop wees dat hij zichzelf ook nog als zodanig beschouwde.
Sinds juni is Mark Rutte de nieuwe partijleider van de VVD. De vraag is of Rutte wel de man is die de gelederen kan sluiten en de partij achter zich kan verenigen. Dat lijkt bij voorbaat een moeilijke missie, daar de traditionele verdeeldheid tussen conservatieven en vrijzinnigen geïnstitutionaliseerd is door de invoering van de lijsttrekkerverkiezing. Rutte won weliswaar van Verdonk, die buiten de VVD populairder lijkt dan daarbinnen, maar de marge was zo klein dat hij nauwelijks gezag aan deze uitslag kan ontlenen.
Er schijnen trouwens nogal wat bekendheden de Kamer in te willen voor de VVD. Stuk voor stuk sterke persoonlijkheden als Arthur Doctors van Leeuwen, Arend Jan Boekestijn en Ton Elias. In het verleden bleken dit soort nieuwkomers vrijwel altijd goed voor de nodige commotie en onenigheid. De ophef rond Ayaan Hirsi Ali is hiervan natuurlijk het meest recente voorbeeld. De VVD maalt daar blijkbaar niet om en de kans is groot dat bovengenoemde namen op een verkiesbare plaats komen te staan. Je vraagt je af dat slim is met een -wat kamerlidmaatschap betreft- betrekkelijk onervaren politiek leider.
Goed, de partijbaronnen zijn uitgeschakeld door het partijcongres en Wiegel schakelde zichzelf uit, maar er ligt nog altijd een liberaal manifest dat bepaald niet populair is binnen de VVD, er zit een ex-Kamerlid in Amerika dat hard op weg is Wiegels plaats als orakel over te nemen en laten we ook de aanwezigheid van Rita Verdonk, de beoogde nummer twee op de kandidatenlijst niet vergeten. Ze heeft in de afgelopen maanden al laten zien dat ze moeilijk te coachen valt en vaak opereert zonder vooraf steun te zoeken binnen haar eigen VVD. Wie zegt dat ze dat nu ineens wel gaat doen?
Is Rutte de juiste man op de juiste plaats? Ik hoop van harte dat ik de komende maanden positief verbaasd wordt en we voor het eerst sinds Bolkestein weer eens politiek leider krijgen die langer blijft dan een gemiddelde trainer van Ajax…
